نمی دانم چقدر دیر است اما مدت کمی است که با نصرت کریمی آشنا شده ام، و با صورتک هایش. از کتاب جمعه شروع شد؛ سال اول – 24 آبان ماه 1358 – شماره 15، نصرت کریمی و صورتک هایش، غلامحسین ساعدی. و من هزاران چشم فرو می کنم در تصاویر و تصاویر هزاران نگاه در من، و بالعکس! بعد دنیاها را می گردم؛ نصرت کریمی+صورتک ها...
چند سایت و وبلاگ و هر چه دستم برسد می خوانم و می بینم و می نویسم...
آدم ها يكجوري واقعا هستند. يكجوري آرزو ميكنند كه باشند. گاهي اون ماسك را مي زنن به صورتشون كه شبيه آني كه آرزو ميكنند باشند. يكجوري دلشان ميخواهد مردم بشناسندشان. آن هم يك ماسك ديگر است اما يكجوري مردم واقعا مي شناسندشان. جالب اينجاست آن جوري كه مردم مي شناسندشان، خيلي شبيه همان جوري است كه هستند. اين دو تا ماسك اصلا بي خود است.
نصرت كريمي
عصر شنبه بیست و دوم اردیبهشت ماه 86 مراسم گرامی داشت نصرت کریمی از سلسله شب های بخارا با حضور جمعی از علاقمندان و هنرمندان در تالار بتهوون خانه هنرمندان برگزار شد.
نمای افتتاحیه فیلم گویاترین تصویر از نصرت کریمی را ارائه می کرد: پیرمردی رو به دوربین می آمد و می گفت "من نصرت کریمی بودم. یعنی هنوزم هستم. فیلمسازم، ولی فیلم نمی سازم." و در فیلم از دوران زندان خود تعریف می کرد که چطور در زندان برای زندانیانی از هر تیپ و طبقه کلاس نمایش و سینما گذاشته است.
کریمی در فیلم می گفت زمانی که فیلم نساختم، سعی کردم از طریق مجسمه سازی نقش هایی را که دوست داشتم بازی کنم، بسازم. هنگامی که مجسمه ای می سازم، ماسک هایی را که انسان ها به صورت زده اند، برمی دارم و بعد مجسمه شان را می سازم.
..... دكتر جواد مجابي از نصرت كريمي گفت « نصرت كريمي در خاطراتش از استاد عبدالحسين نوشين چنين ياد مي كند كه ... استاد در جلسات نخست، ابتدا استعداد يابي ميكرد و به كساني كه داراي استعداد خلاقه هنري نبودند توصيه ميكرد در رشته ديگري تحصيل كنند. زيرا رشته بازيگري بر استعداد ذاتي هنري استوار است.
يكي از شاگردان بي استعداد كه عضو وزارت كشور بود انتخاب نشده بود او با تبختر اظهار داشت ... آقاي نوشين، من دو سال وقتم در اين هنرستان (هنرپيشگي) تلف شده؛ اگر اين دوسال با جديت در وزارت كشور كار ميكردم الان وزير كشور بودم. نوشين آشته شد و با عصبانيت گفت ... بسيار خوب آقا، تشريف ببريد وزير شويد اما بازيگر نخواهيد شد ... از آن پس به هر بي استعدادي كه براي بازيگري به تئاتر روي مي آورد ما مي گفتيم ... اين بايد وزير شود ...
نصرت كريمي هرگز وزير نشد، هنرمند باقي مانده است، با رنجها و شادي هاي يك انسان حساس آگاه در روزگاري كه هنر والا در آن چندان ارجي ندارد.
خسرو سينائي گفت « اگر از من بپرسند نصرت كريمي كيست؟! بي لحظه اي درنگ مي گويم «هنرمندي خردمند»!
سال هاست او را مي شناسم. از آن زمان كه تحولي در سينماي نقاشي متحرك ايران ايجاد كرد... از آن زمان كه فيلم بسيار خوب ـ درشكه چي ـ را ساخت.... و از آن زمان كه به عنوان بازيگر نه فقط در ميان اهل سينما، بلكه در ميان تماشاگران عادي هم چهره اي سرشناس و محبوب بود. هرگز نديدم كه دچار غرور پوچ بسياري از هنرمندان شود. هميشه لبخندي مهربان داشت، حتي در آنجا كه محصول ذهن خلاقش به اسم ديگران شهرت مي يافت و از او نام نمي بردند.
من تا آن زمان او را فقط به عنوان هنرمند مي شناختم اما زمانه كه برگشت و خارهاي دردناكش را به بدن او فرو كرد، من ـ نصرت كريمي ـ ديگري را شناختم: مردي كه فراز و نشيب زندگي را مي شناخت و خوب مي دانست كه براي گذر از اين فراز و نشيب، شكيبا بايد بود.
او هرگز عزلت نشين نشد، به ساختن صورتك هاي استادانه اش پرداخت و پرورش گياه كاكتوس! ..... اين بار مردي را شناختم كه آموخته بود از كوچكترين پديده هاي طبيعت زيبايي خلق كند و زندگي را حتي در كوچكترين ابعادش ارج نهد.
نصرت کریمی میگوید: از بچگی مجسمه سازی را دوست داشتم. قبل از انقلاب ۶۰ مجسمه ساخته بودم، ولی بعد از انقلاب که فرصت بیشتری داشتم ۵۰۰ مجسمه و صورتک ساختم. ده نمایشگاه داشتم و ۳۰۰ اثر فروختم.
می گوید حدود ۲۰۰ مجسمه در آتلیه ام دارم که دانشجویان با خبر قبلی برای بازدید می آیند و گاهی هم مهمانان خارجی را برای بازدید می آورند و به خنده می افزاید آتلیه ام نقطه کوچکی شده برای جذب توریست.
او این روزها بیشتر می نویسد و کمتر به مجسمه سازی می پردازد. می گوید من شخصا برای رفع ممنوعیت کار در سینما و تدریس اقدام نکردم. ولی دوستان کارگردان و تهیه کننده که علاقه داشتند من برایشان فیلم بسازم یا در فیلمشان بازی کنم، هربار اسم مرا به ارشاد داده اند، آنها جلویش نوشته اند "نصرت کریمی فعلا نه!" هروقت "فعلا" را بردارند حاضرم بازی کنم.
منابع:
* شبهای بخارا؛ شب نصرت کریمی
* گفتگویی خواندنی با نصرت کریمی
* نوشته های لادن پارسی در بی بی سی؛
گپی با نصرت کریمی، کارگردان قدیمی سینمای ایران
گرامیداشت نصرت کریمی در خانه هنرمندان